Яковенко, Наталья Васильевна
Наталья Васильевна Яковенко (белор. Наталля Якавенка; 30 августа 1973, г. Минск) — белорусский литературовед, литературный критик, переводчик, переводовед[1]. Доктор филологических наук[2], доцент. Ведущий научный сотрудник Института языкознания имени Якуба Коласа Центра исследований белорусской культуры, языка и литературы НАН Беларуси[3]. Автор и составитель книг, около 500 научных, критических и публицистических статей. В периодической печати выступает с 1993 г[4].. В 1998—2005 гг. печаталась под фамилией Денисова (бел. Дзянісава)[5].
Сферы научных интересов: история белорусской литературы и литературных связей в славянском мире и за его пределами; актуальные проблемы современного литературного процесса; текстология, документалистика, компаративистика; художественный перевод с родственных языков (белорусского, русского, украинского, польского); семиотика[6].
Общие сведения
| Наталья Васильевна Яковенко | |
|---|---|
| Наталля Васільеўна Якавенка | |
| Дата рождения | 30 августа 1973 (53 года) |
| Место рождения | г. Минск |
| Страна | Белоруссия |
| Научная сфера | литературоведение, художественный перевод, компаративистика, текстология |
| Место работы | Институт языкознания имени Якуба Коласа |
| Образование | Филологический факультет БГУ (1995) |
| Учёная степень | доктор филологических наук |
Биография
Наталья Яковенко родилась 30 августа 1973 г. в Минске в семье белорусского писателя, публициста и общественного деятеля Василия Тимофеевича Яковенко (бел. Васіль Якавенка).
Окончила минскую среднюю школу № 145 с музыкально-хоровым уклоном, а также музыкальную школу по классу фортепиано[7]. В 1995 году окончила филологический факультет Белорусского государственного университета[7].
С 1993 по 1995 г. возглавляла отдел критики журнала «Первоцвет» (бел. «Першацвет»). В № 2 этого журнала за 1993 г. появилась её первая публикация — рецензия «В бездне человеческих чувств» (бел. «У бездані чалавечых пачуццяў») на сборник рассказов Владимира Климовича «Спасение бездной» (бел. «Выратаванне безданню»).
В 2002 г. защитила кандидатскую диссертацию и опубликовала монографию «Авторский перевод. Проблема авторского перевода прозы в белорусской литературе XX века» (бел. «Аўтарскі пераклад. Праблема аўтарскага перакладу прозы ў беларускай літаратуры ХХ стагоддзя»).
В 2004—2007 гг. Н. Яковенко являлась специальным корреспондентом, обозревателем и возглавляла отдел критики еженедельника «Литература и искусство» (бел. «Літаратура і мастацтва»). В это же время стала переводить белорусскую прозу на русский язык. Первый опубликованный перевод — романа Анатолия Козлова «Минск и ворон, Париж и призрак» (бел. «Мінск і воран, Парыж і здань») — в № 8 журнала «Нёман» за 2005 г.
Член Союза белорусских писателей с 2006 года и Белорусской ассоциации журналистов с 2007 года.
В 2019 г. опубликовала монографию «Художественный перевод с родственных языков в истории белорусской литературы» (бел. «Мастацкі пераклад з роднасных моў у гісторыі беларускай літаратуры»). В 2021 г. защитила докторскую диссертацию по теме «Художественный перевод с родственных языков: оригинальный текст и процесс пересоздания» (бел. «Мастацкі пераклад з роднасных моў: арыгінальны тэкст і працэс перастварэння»). С сентября 2022 года — ведущий научный сотрудник отдела славистики и теории языка Института языкознания имени Якуба Коласа[8].
Основные публикации
На белорусском языке
- Аўтарскі пераклад. Праблема аўтарскага перакладу прозы ў беларускай літаратуры ХХ стагоддзя. — Мінск: Беларускае выдавецкае таварыства «Хата», 2002. — 100 с.
- Адзінае выйсце — майстэрства. Творчы партрэт Леаніда Дранько-Майсюка // Маладосць. — 2003. — № 3. — С. 114—122.
- Высока нашы зоры. Творчы партрэт Людмілы Рублеўскай // Маладосць. — 2003. — № 7. — С. 144—148.
- «Ідуць гады і свецяць росы». Творчы партрэт Віктара Шніпа // Маладосць. — 2005. — № 2. — С. 135—139.
- Дакумент у літаратуры // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2012. — Т. 3. — С. 344.
- Дакументальна-мастацкая літаратура // Культура Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2012. — Т. 3. — С. 347.
- Аўтарскі пераклад беларускай мастацкай прозы ХХ — пачатку ХХІ стагоддзя // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук. — 2013. — № 2. — С. 99-103.
- Мастацкі пераклад з роднасных моў у гісторыі беларускай літаратуры. — Мінск: Беларуская навука, 2019. — 357 с.
- Мастацкі пераклад з роднасных моў: арыгінальны тэкст і працэс перастварэння : аўтарэферат дысертацыі на суісканне вучонай ступені доктара філалагічных навук / Наталля Васільеўна Якавенка ; Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. — Мінск, 2021. — 48 с.
- Спроба паразумецца: перакладчыцкая канцэпцыя і чытацкая рэцэпцыя ў практычным узаемадзеянні // Białorutenistyka Białostocka. — 2021. — Т. 13. — С. 209—222.
- Вобразы гістарычных асоб ва ўсходнеславянскай прозе пачатку ХХІ стагоддзя // Беларуска-еўрапейскія літаратурныя ўзаемасувязі і імагалогія. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — С. 323—399.
- Пра свой род і народ // Полымя. — 2022. — № 3. — С. 138—140.
- Янка Купала / [укладальнік Н. В. Якавенка]. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2022. — 350 с. — (Жыццё знакамітых людзей Беларусі).
- Пад «агульным парасонам» Вячаслава Рагойшы // Полымя. — 2022. — № 8. — С. 135—138.
- Якуб Колас / укладальнік: Наталля Якавенка. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2023. — 335 с. — (Жыццё знакамітых людзей Беларусі)[9].
- Блізкасць талентаў: раман Аляксандра Фадзеева «Разгром», перакладзены Максімам Гарэцкім // ХХХ Гарэцкія чытанні : матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, г. Мінск, 8 верасня 2023 г. / Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры; [рэдкалегія: С. І. Лугаўцова (галоўны рэдактар) і інш.]. — Мінск, 2023. — С. 154—158[10].
- «Народжаны беларусам — беларусам застанецца»: нацыянальная адметнасць аўтарскіх перакладаў Васіля Быкава // Роднае слова. — 2024. — № 5. — С. 27—29.
- Мітрапаліт Філарэт (Вахрамееў) : да 90-годдзя з дня нараджэння / [укладальнік Н. В. Якавенка]. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2025. — 318 с. — (Жыццё знакамітых людзей Беларусі)[11].
На русском языке
- Дмитрий Бугаев // Нёман. — 2002. — № 3/4. — С. 253—255.
- Микола Метлицкий // Нёман. — 2002. — № 9/10. — С. 165—168.
- Алхимик. Андрей Федоренко // Нёман. — 2011. — № 10. — С. 214—217.
- Перевод как литературно-художественное творчество // Научная дискуссия: вопросы филологии, искусствоведения и культурологи: сборник статей. — Москва: Международный центр науки и образования, 2014. — № 7 (26). — С. 44-47.
- Преодолевая языковые барьеры: Василь Быков в русской литературе // Научная дискуссия: вопросы филологии, искусствоведения и культурологи: сборник статей. — Москва: Международный центр науки и образования, 2015. — № 3 (32). — С. 43-47.
- Документализм и автоцензура «Виленских воспоминаний» Максима Горецкого // Белорусская земля в воспоминаниях и документах ХІХ-XX веков: сборник научных статей. — Москва: ИМЛИ РАН, 2018. — Вып. 1. — С. 417—421.
- «Поразительная слитность выражения»: творческие и дружеские контакты Аркадия Кулешова и Михаила Исаковского (по материалам переписки поэтов) // Белорусская земля в воспоминаниях и документах ХІХ-XX веков: сборник научных статей. — Москва: ИМЛИ РАН, 2019. — Вып. 2. — С. 315—329.