Рагойша, Вячеслав Петрович

Вячесла́в Петро́вич Раго́йша (белор. Раго́йша Вячасла́ў Пятро́віч, 5 июня 1942, Раков, Выгоничанский сельсовет[d], Радошковичский район, Вилейская область, Белорусская ССР, СССР7 ноября 2025) — белорусский литературовед, критик, заслуженный работник образования, доктор филологических наук (1993), профессор (1994).

Общие сведения
Вячеслав Петрович Рагойша
Вячаслаў Пятровіч Рагойша
Дата рождения 5 июня 1942(1942-06-05)
Место рождения
Дата смерти 7 ноября 2025(2025-11-07) (83 года)
Страна
Научная сфера Литературоведение
Место работы Белорусский государственный университет
Образование
Учёная степень Доктор филологических наук
Учёное звание Профессор
Награды и премии
BLR Order of Francysk Skaryna ribbon.svg Медаль Франциска Скорины — 1994
Почётная грамота Совета Министров Республики Беларусь (1999)[1]

Биография

Вячеслав Петрович Рагойша родился 5 июня 1942 года в деревне Раков Воложинского района Минской области.

Свои первые стихи публиковал в радошковичской районной газете «Знамя Ильича» в 1957 году.

В 1963 году окончил филологический факультет Белорусского государственного университета (отделение белорусского и русского языка и литературы) по специальности «Филолог. Преподаватель белорусского и русского языков и литератур».

В 1967 году защитил кандидатскую диссертацию на тему «Паэтыка Максіма Танка: Культура вобраза. Характар верша» (научный руководитель — профессор М. Р. Ларченко).

После окончания аспирантуры (1967) преподавал белорусскую литературу в БГУ.

В 1993 году защитил докторскую диссертацию на тему «Беларуская паэзія ХХ ст. у кантэксце ўсходнеславянскіх літаратур: Тыпалогія, рэцэпцыя, мастацкі пераклад» (Москва, 1993, Институт мировой литературы им. А. М. Горького).

С 1994 по 2017 гг. руководил кафедрой теории литературы филологического факультета Белорусского государственного университета.

Умер 7 ноября 2025 года в возрасте 83-х лет[2].

Научная деятельность

Работал в различных областях литературоведения. Исследовал теорию литературы, историю белорусской литературы, компаративистику, переводоведение, текстологию, а также взаимосвязи литератур (белорусско-украинских, белорусско-польских).

Первым досконально исследовал рукописи Янки Купалы и нашёл десяток новых произведений белорусского классика[3].

Принимал участие в написании многих энциклопедических статей, в создании учебных пособий для высших учебных заведений и старших классов общеобразовательных школ. Переводил поэзию и прозу со славянских языков (прежде всего украинского) на белорусский. Издал собственный сборник стихов «Полюс цяпла» (2007).

Доктор филологических наук, профессор, академик Международной Академии наук Евразии, член Учёного совета филологического факультета БГУ и Учёного совета Национального научно-просветительского центра имени Ф. Скорины при Министерстве образования РБ, заместитель председателя Белорусского национального комитета школ содружества, член Совета Союза писателей Беларуси, член Научно-методического совета по высшему гуманитарному образованию РБ.

Основные публикации

  1. Лірыка Якуба Коласа перыяду Вялікай Айчыннай вайны // Веснік БДУ. Сер. 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — 2005. — № 3. — С. 3-8.
  2. Ахоўнік душы народа [Рыгор Шырма] // Фалькларыстычныя даследаванні: Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі. - Мн.: Бестпрынт, 2005. - Вып. 2. - С. 5-11.
  3. Кафедра тэорыі літаратуры: здабыткі першага пяцігоддзя ХХІ ст. // Веснік БДУ. Сер. 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — 2006. — № 2. — С. 25-28.
  4. Пра фалькларызацыю літаратурных тэкстаў // Фалькларыстычныя даследаванні: Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі: зб. артыкулаў. — Мн.: Бестпрынт, 2006. — Вып. 3. — С. 5-11.
  5. Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч — фалькларыст // Фалькларыстычныя даследаванні: Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі: зб. артыкулаў. — Мн.: Бестпрынт, 2008. — Вып. 5. — С. 33-42.
  6. Навуковы дыскурс Янкі Саламевіча (да 70-годдзя з дня нараджэння) // Фалькларыстычныя даследаванні: Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі: зб. артыкулаў. — Мн.: Бестпрынт, 2009. — Вып. 6. — С. 6-9.
  7. Роля творчай асобы ў развіцці міжславянскіх літаратурных сувязей // Славянскія літаратуры ў кантэксце сусветнай: матэрыялы ІХ Міжнар. навук. канф., прысв. 70-годдзю філфака БДУ. Мінск, 15-17 кастр. 2009 г. У 2 ч. / Пад рэд. В. П. Рагойшы; рэдкал.: В. П. Рагойша (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2010. - Ч. 1. С. 3-8.
  8. Рагойша, В. П. Украіна, цвеце любы...: дапам. для студэнтаў філ. фак. БДУ (Элетронны рэсурс) / В. П. Рагойша. – Мінск: БДУ, 2012. –  Дэп. в БелИСА. – [Артыкулы пра беларуска-ўкраінскія літаратурныя сувязі і творчасць   Т. Шаўчэнкі, М. Шашкевіча, Г. Квіткі-Аснавяненкі, Ю. Фядзьковіча,    І. Нячуй-Лявіцкага, Б. Грынчэнку, М. Кацюбінскага, Лесю Украінку,    І. Франко, М. Рыльскага, У. Сасюру, А. Ганчара, М. Нагнібеду, Б. Стэпанюка, Р. Іванычука, Д. Паўлычку, Р. Лубкіўскага].
  9. «Практыка і тэорыя літаратурнага мастацтва» Янкі Купалы // Карповские научные чтения: сб. науч. статей. Вып. 6. В 2 ч. Ч. 1. — Минск: Белорус. дом печати, 2012. — С. 43-50.
  10. На ўздыме: 1926 год у жыцці і творчасці Янкі Купалы // Мова-літаратура-культура: VІІ Міжнар. навук. канф., прысвеч. 130-годдзю з дня нарадж. Янкі Купалы і Якуба Коласа, 27-28 верас. 2012 г., Мінск, БДУ: зб. навук. артыкулаў / пад рэд. Т. І. Шамякінай. — Мінс: Выд. цэнтр БДУ, 2012. — С. 3-10.
  11. «Кабзар» Тараса Шаўчэнкі ва ўзнаўленні Уладзіслава Сыракомлі // Славянскія літаратуры ў кантэксце сусветнай: да 900-годдзя Кірылы Тураўскага і 200-годдзя Тараса Шаўчэнкі: Матэрыялы ХІ Міжнароднай навук. канф., Мінск, БДУ, 24-26 кастр. 2013 г. У 2 ч. Ч. 1. — Мінск: РІВШ, 2013. — С. 3-9.
  12. Беларуская паэзія ў рускамоўным узнаўленні Івана Бурсава (паводле аўтарскай анталогіі «Шаги» // Русская и белорусская литературы на рубеже ХХ-ХХІ веков: сб. науч. ст. — Минск: РИВШ, 2014. — С. 268—275.
  13. Украінская літаратура і ўкраінска-беларускія літаратурныя ўзаемасувязі: вуч. дапам. У 3 ч. Ч. 2. ХІХ — пачатак ХХ стагоддзя / Т. В. Кабржыцкая, В. П. Рагойша; пад рэд. В. П. Рагойшы. — Мінск: БДУ, 2015. — 216 с.

Литература

  1. Календа Л. В. Раго́йша Вячаслаў Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін (белор.) / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2001. — С. 201—202. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4.
  2. Республика Беларусь: энциклопедия: В 6 т. Т. 6 / Редкол. : Г. П. Пашков и др. — Минск : Беларус. Энцыклапедыя імя П.Броўкі, 2008. — 752 с. : илл.
  3. Філалагічны факультэт. 75 гадоў / рэд. савет: І.С.Роўда (старш.) [і інш.]. — Мінск : БДУ, 2014. — 67 с. : іл.