Орнштейн, Леонард
Леонард Саломон Орнштейн (нидерл. Leonard Salomon Ornstein; 12 ноября 1880[2][1][…], Неймеген, Гелдерланд, Нидерланды — 20 мая 1941[2][1][…], Утрехт, Утрехт, Нидерланды) — нидерландский физик. Известен как организатор и преподаватель, внёсший значительный вклад в развитие физики в Утрехте.
Биография
Орнштейн был единственным ребёнком в состоятельной семье[3].
С 1898 по 1908 год Орнштейн изучал теоретическую физику в Лейденском университете. 26 марта 1908 года под руководством Хендрика Лоренца защитил диссертацию «Применение статистической механики Гиббса к молекулярно-теоретическим проблемам». Стал ассистентом Лоренца. В 1909 году назначен лектором по математической физике в Гронингенском университете. В 1914 году стал профессором теоретической физики в Утрехтском университете, сменив Петера Дебая. Вступил в должность 25 января 1915 года с речью «Проблемы кинетической теории материи». Из-за болезни Виллема Хенри Юлиуса в 1920 году стал временным директором физического института в Утрехте, а после смерти Юлиуса в 1925 году — директором. С 1921 года расширял физическую лабораторию, которая открылась 9 февраля 1926 года.
Занимался многими областями экспериментальной и теоретической физики, включая спектроскопию, жидкие кристаллы, статистическую механику, биофизику и практические вопросы, такие как освещение музеев. Стимулировал сотрудничество с промышленностью и подготовил множество докторантов[4]. Для исследований в области радиобиологии получил крупный грант от Фонда Рокфеллера[5].
Совместно с Джорджем Уленбеком вывел формулу для статистического процесса Орнштейна — Уленбека. Вместе с астрофизиком Марселом Миннартом в 1930-х годах разработал программу подготовки университетских преподавателей[6].
Орнштейн был евреем и активно участвовал в сионистском движении. Работал над организацией конгресса Всемирной сионистской организации, который прошёл в 1908 году в Гааге, и был членом правления Нидерландского сионистского союза[5]. С 1918 по 1920 год занимал пост председателя[5].
Также работал для Еврейского университета в Иерусалиме[5], где, среди прочего, был председателем физической секции.
Во время немецкой оккупации во Второй мировой войне в ноябре 1940 года Орнштейн был уволен с должности профессора из-за еврейского происхождения, и ему был закрыт доступ в лабораторию. Умер 20 мая 1941 года от проблем с сердцем.
Является дедом юриста и председателя водного совета Марейн Орнштейн, журналиста Леонарда Саломона Орнштейна и журналиста Карела Йеруна Орнштейна.
Память
- Лаборатория Леонарда С. Орнштейна на Принстонплейн 1 в Утрехтском научном парке названа в его честь.
- На Остеркаде в Утрехте по случаю 100-летия Нидерландского физического общества создан мурал с изображением Орнштейна и текстом «Проф. Орнштейн исследует случайное движение».
Докторанты
95 защит диссертаций под руководством Орнштейна прошли в Утрехтском университете[7].
| Докторант | Диссертация | Год #потомков[7] |
|---|---|---|
| Баарс, Бастиан | Het etsen van koper door ijzerchloride | 1935 |
| Бекман, Виллем Ян | Bijdrage tot de studie van systemen met 2 electronen | 1925 |
| Безхолд, Виллем Фредерик | Die Ramaneffek in die chemiese dinamika | 1936 |
| Бейл, Адрианус Йоханнес | De bouw van wit en grauw tin | 1918 |
| Блекер, Каролина Эмили | Emissie- en dispersiemetingen in de seriespectra der alkalieën | 1928 |
| Бонгерс, Изаак Ари | Intensiteitsmetingen in de Balmerreeks | 1927 |
| Боума, Питер Йоханнес | Beitrag zur Dynamik der flüssigen Kristalle | 1933 |
| Боума, Тьиббе | Intensiteitsmetingen in het nikkel- en cobaltspectrum | 1930 |
| Бауэрс, Алберт | Over het meten der intensiteit van Röntgenstralen | 1924 |
| Бауман, Херман Питер | Intensiteitsmeting in het heliumspectrum eener gecondenseerde ontlading. | 1933 |
| Брестер, Карел Ян | Kristall-symmetrie und Reststrahlen | 1923 |
| Бринкман, Хендрик | Optische studie van de electrische lichtboog | 1937 27 |
| Бюргер, Дионис | Onderzoekingen in het spectrum van helium | 1928 |
| Бюргер, Херман Карел | Oplossen en groeien van kristallen | 1918 1 |
| Кампанье, Корнелис Антони | Onderzoekingen over het warmtetransport in Haag-buizen | 1938 |
| Шамалон, Франсуа Жан | Intensiteitsverhouding van 2P-1S tot 2p-1S in het boogspectrum der aardalkaliën | 1934 |
| Кюстерс, Ян Франс Хенри | Foto-electriese intensiteitsmetingen in het kwikspektrum | 1931 |
| де Брааф, Виллем | Over de verstrooiing van het licht door vloeibaar-kristallijn p-azoxyanisol | 1936 |
| Деккерс, Вилхелмюс Антониус Мария | Meting van intensiteitsverhoudingen in het Zeemaneffect | 1936 |
| Денир ван дер Гон, Хюго Анне Корнелис | Lichtabsorptie en hydratatie in electrolyten | 1929 |
| Дёменс, Алфонс Луи Игнатиус | Extinctie door een gezwarte photographische plaat als functie van golflengte, hoeveelheid zilver en korrelgrootte |
1922 |
| де Ваард, Рейнир Херман | Ferromagnetisme en kristalstruktuur | 1924 |
| Дейкстра, Хендрик | Het Zeeman-effect in het spectrum van nikkel | 1936 |
| Дорненбал, Питер | De warmte-beweging der atomen in een kubisch rooster en het Debije-effect | 1928 |
| Доргело, Хендрик Беренд | The Intensities of the Components of Multiple Spectral Lines | 1924 6 |
| Дреости, Гвидо Марио | Absorpsie en verstrooiïng van lig in melkglas | 1930 |
| Эленбаас, Виллем | Intensiteitsmetingen in het heliumspectrum | 1930 |
| Эллиотт, Артур | The Optical Determination of the Relative Abundance of Isotopes | 1930 |
| Эймерс, Йоханна Гертрёйда | Fundamental Principles for the Illumination of a Picture Gallery; Together with Their Application to the Illumination of the Municipal Museum at the Hague |
1935 |
| Герритсен, Херман | Interferometrische absorptiemetingen aan helium | 1933 |
| Гинсел, Лео Адриан | Massentransport in Lichtbogen und Flammen. Optische Bestimmung der Alkali-Atomradien | 1933 |
| Хамакер, Хендрик Якоб | Technische warmtegeleidingsmetingen; de bepaling van de warmtegeleidingscoëfficiënt van bouw- en isolatiematerialen |
1939 |
| Хамакер, Хюго Кристиан | Reflectivity and Emissivity of Tungsten; with a Description of a New Method to Determine the Total Reflectivity of Any Surface in a Simple and Accurate Way |
1934 1 |
| Харингхёйзен, Питер Ян | Optisch onderzoek van gasontladingen in capillaire buizen | 1935 |
| Хейерман, Йохан Херман | Absolute intensiteitsmetingen in alkalispectra | 1937 |
| Хиддинк, Ян Луис | De meting van het diëlektriese verlies van minerale oliën | 1932 |
| Хюген, Андреас Хендрикюс Йоханнес | De snaarelectrometer van Wulf en zijne toepassing bij de registreering der ultrastraling | 1934 |
| Янссен, Корнелис | De photochemische reactie der aromatische nitroaldehyden | 1931 |
| Юрриенс, Хендрик Ян | Metingen van de absorptie door het latente beeld | 1938 |
| Кей, Якобус | Meting van overgangswaarschijnlijkheden in het spectrum der alkaliën | 1937 |
| Куртс, Албертус | De storingsvrijheid van ontvangers voor draadlooze telegrafie | 1922 |
| Костер, Виллем | Bijdragen tot de theorie van elastische media met oriënteerbare deeltjes | 1921 |
| Кригсман, Центинус | De anode van de koolboog in lucht als standaardlichtbron en haar gebruik bij de meting van de energieverdeeling in het continuum uitgezonden door het gas van de koolboog bij groote stroomsterkten |
1938 |
| Крёйтхоф, Ари Андрис | Aanslag van het waterstofmolecuulspectrum door electronen | 1934 |
| Лангендейк, Виллем | The Photographic Method in Quantitative Beta Ray Spectroscopy | 1939 |
| Линдеман, Хенри | Botsingen van electronen met waterstofatomen | 1933 |
| Милатц, Йоаннес Мариус Вилхелм | De aanslagfunctie van het metastabiele S5-niveau van neon | 1937 112 |
| Миннарт, Марсел | Onregelmatige straalkromming | 1925 169 |
| Мюлдерс, Герардус Францискус Вилхелмюс | Aequivalente breedten van Fraunhoferlijnen in het zonnespectrum | 1934 |
| Натанс, Абрахам Давид | Overzicht van de toepassing van complexe functies op natuurkundige vraagstukken | 1923 |
| Ниссен, Карел Фредерик | Zur Quantentheorie des Wasserstoffmolekülions | 1922 |
| Пол, Гейсбертус Маринус | Quantitatieve absorptiebepaling in het ultraviolet | 1925 |
| Постма, Геррит Виллем | Daylight Measurements in Utrecht | 1936 |
| Рейнирс, Ян Хендрик | Electrische en optische eigenschappen van homogene ijzer-koolstof- en koper-koolstofmengsels in gelijkstroomboog-ontlading |
1925 |
| Реквелд, Йоханнес | Intensity Problems Connected with the Ramaneffect | 1931 |
| Реман, Геррит Хендрик | Lijnverbreeding in de lichtboog | 1937 |
| Ривлин, Расса | Das Wesen der Lichtzerstreuung in flüssigen Kristallen | 1923 |
| Рютгерс, Геррит Арнолдус Вейнанд | Ioniseerend vermogen en drachtspreiding van Po Alpha-deeltjes | 1940 |
| Схамхардт, Хендрик | Onderzoekingen over de aanslag van waterstof door electronen | 1938 |
| Схеффер, Юрриен Корнелис | Gekorreldheid van fotografische negatieven in absolute maat | 1936 |
| Схаутен, Ян Фредерик | Visueele meting van adaptatie en van de wederzijdsche beïnvloeding van netvlieselementen | 1937 3 |
| Схрегардюс, Махил Виллем Фредерик | De Geigerteller en zijn bruikbaarheid voor intensiteitsmetingen | 1936 |
| Слагтер, Симон Петрус | Adsorbtiemetingen aan solen | 1921 |
| Снук, Якоб Луис | Toetsing van de quantenmechanica voor waterstof door absorptie-metingen in de Balmerreeks | 1929 |
| Спир, Йозеф Леви | Optische bepaling van diffusie-coëfficiënten | 1940 |
| Тейлор, Джеймс | On the Sparking Potentials of Electric Discharge Tubes | 1927 |
| тен Кате, Хендрик | De quantitativiteit van de Geiger-Müller teller. Het spectrum van Ra.E | 1940 |
| тер Хердт, Йозефус Херманус Албертус | Overzicht van de theorie en de toepassingen van gassen, waarin de onderlinge botsingen der moleculen kunnen verwaarloosd worden |
1923 |
| тер Хорст, Дидерик Томас Ян | Boogontladingen met wisselstroom | 1934 |
| Тоден ван Велзен, Йоханна | Het verschijnsel van Purkinje | 1928 |
| Тол, Таке | Fotografische intensiteitsmetingen van electronenbuigingsringen, toegepast op dunne lagen van koper, zilver en goud |
1940 |
| ван Алфен, Хенри Шарль | Stralingsmeting aan Wolframlampen | 1927 |
| ван Аркел, Питер Кунрад | Bijdrage tot de toepassing van de waarschijnlijkheidsrekening in de natuurkunde | 1922 |
| ван дер Хелд, Эрвин Фридрих Максимилиан | Meting der overgangswaarschijnlijkheid 2P-1S voor natrium door absolute-intensiteitsmetingen aan vlammen |
1932 |
| ван дер Мер, Антеуниус Пит Хендрик | Onderzoek naar variaties in de aequivalente breedten van Fraunhoferlijnen in het zonnespectrum |
1936 |
| ван дер Вен, Йохан Хендрик | Het gedrag van het reflectievermogen van ijzer bij overgangspunten | 1938 |
| ван Дейк, Виллем Йоханнес Доминикус | Der Becquereleffekt an Kupferoxydelektroden | 1927 |
| ван Дрил, Хендрик | Intensiteitsmetingen in de spectra van ijzer en nikkel | 1935 |
| ван Гел, Виллем Кристиан | Intensiteitsverhoudingen van magnetisch gesplitste spectraallijnen | 1928 |
| ван Кревелд, Арнолд | De fotografische somwet en haar geldigheidsgebied | 1933 |
| ван Линген, Дерк | Onderzoekingen in den koperboog | 1936 |
| ван Милан, Йохан Бернард | Intensiteitsmetingen in het ijzerspectrum | 1926 |
| ван Селмс, Йоханна Класина | Bijdrage tot de kennis van de gezwarte photographische plaat | 1927 |
| ван Вейк, Аарт | Invloed van magneetveld, zwermen en wand op de kristaloptische eigenschappen van vloeibaar-kristallijn p-azoxyanisol |
1929 |
| ван Вейк, Виллем Рейнвис | The Nuclear Spin of Nitrogen | 1930 1 |
| Венеманс, Корнелис Фредерик | Optische constanten uit licht-absorptiemetingen aan dunne metaallaagjes | 1932 |
| Вермёлен, Дирк | An Accurate Method for the Relative Measuring of Spectral Intensities; with an Application to the Determination of Planck’s Constant C2 |
1935 |
| Вейверберг, Виллем Рюдолф | Het karakter van de waterstofboog | 1937 |
| Вреденберг, Ханс Арманд | De meting der temperatuur in een gasontlading met behulp van Röntgenstralen | 1940 |
| Вресвейк, Йоханнес Адрианус | Optische bepaling van de mengverhouding van isotopen | 1937 |
| Вандерс, Адрианус Стефанус Петрус Йозефус Мария | Onderzoekingen over de straling der zonnevlekken | 1933 |
| Вас, Даниэл Антони | Structuur en eigenschappen van dunne goudlagen | 1938 |
| Вент, Ян Якобус | Onderzoekingen over het Ramaneffect bij kristallen | 1935 |
| Вауда, Ян | Nauwkeurige absolute intensiteitsmeting | 1935 |
| Заалберг ван Зелст, Йоханнес Якобус | Precisie en gevoeligheid bij intensiteitsmetingen; meting van de constante C1 van Planck | 1936 1 |
Библиография
- Toepassing der statistische mechanica van Gibbs op moleculair-theoretische vraagstukken, диссертация 26 марта 1908
- Problemen der kinetische theorie van de stof, 1915
- Strahlungsgesetz und Intensität von Mehrfachlinien, 1924
- Intensität der Komponenten im Zeemaneffekt, 1924
- On the theory of the Brownian motion, 1930
- De beteekenis der natuurkunde voor cultuur en maatschappij, 1932
Примечания
Литература
- H.G. Heijmans, Wetenschap tussen universiteit en industrie. De experimentele natuurkunde in Utrecht onder W.H. Julius en L.S. Ornstein, 1896—1940. Rotterdam, 1994, ISBN 9789052350639