Коды шахматных дебютов
Коды шахматных дебютов — широко распространённый вид классификации дебютов, основанный на Энциклопедии шахматных дебютов — издании сербского издательства «Шахматный информатор» (серб. Šahovski informator). Руководителем издания является известный сербский гроссмейстер Александр Матанович. Энциклопедия состоит из пяти томов — A, B, C, D, E. Она предлагается и в электронном виде (на CD-ROM).
История и структура
Система кодов для классификации шахматных дебютов была впервые представлена в 1966 году в югославском издании «Шахматный информатор». В основе методологии лежит разделение всех дебютов на пять основных групп (от A до E) в зависимости от первых ходов. Каждая из этих групп делится на 100 подгрупп с индексами от 00 до 99, благодаря чему каждый конкретный вариант получает уникальный код, состоящий из буквы и двух цифр[1].[2]
A
- A00 Неправильные начала (1. а3, 1. b4, 1. g4 и другие)
1. g4 Атака Гроба 1. Кa3 Атака Дёркина 1. Кh3 Дебют Амара 1. a3 Дебют Андерсена 1. e3 Дебют ван Круйса 1. f3 Дебют Гедульта 1. Кc3 Дебют Данста 1. h4 Дебют Депре 1. h3 Дебют Клеменца 1. d3 Дебют Мизеса 1. b4 Дебют Сокольского 1. a4 Дебют Уэра 1. c3 Сарагосское начало 1. g3 Староиндийское начало
- A01 1. b3 Дебют Ларсена
- A02-A03 1. f4 Дебют Бёрда
A02 1. f4 e5 Гамбит Фрома * 1. f4 f5 2. e4 Швейцарский гамбит A03 1. f4 d5
- A04-A09 1. Kf3 Дебют Рети
A04 1. Kf3 * 1. Kf3 f5 2. e4 Гамбит Лисицына A05 1. Kf3 Kf6 A06 1. Kf3 d5 * 1. Kf3 d5 2. e4 de4 3. Kg5 Львовский гамбит A07 1. Kf3 d5 2. g3 A08 1. Kf3 d5 2. g3 c5 A09 1. Kf3 d5 2. c4
- A10-A39 1. c4 Английское начало
A11-A12 1. c4 c6 * A12 1. c4 c6 2. Kf3 d5 3. b3 A13-A14 1. c4 e6 * A14 1. c4 e6 2. Kf3 d5 3. g3 Kf6 4. Cg2 Ce7 A15 1. c4 Kf6 A16-A19 1. c4 Kf6 2. Kc3 A20-A29 1. c4 e5 A30-A39 1. c4 c5
- A40-A55 1. d4 без продолжения 1. … d5
A40 1. d4 Дебют ферзевой пешки * 1. d4 e5 Гамбит Энглунда * 1. d4 b5 Польская защита A41-A42 1. d4 d6 A43-A44 1. d4 c5 A45 1. d4 Kf6, без продолжения 2. c4 и 2. Kf3 * 1. d4 Kf6 2. Cg5 Атака Тромповского A46-A49 1. d4 Kf6 2. Kf3; 2. … b6, 2. … g6 без продолжения 3. c4 * A46 1. d4 Kf6 2. Kf3 ' 1. d4 Kf6 2. Kf3 e6 3.Cg5 c5 4.e4 Гамбит Вагнера * A47 1. d4 Kf6 2. Kf3 b6 * A48 1. d4 Kf6 2. Kf3 g6 * A49 1. d4 Kf6 2. Kf3 g6 3. g3 A50 1. d4 Kf6 2. c4 без продолжения 2. … e6, 2. … g6 A51-A52 1. d4 Kf6 2. c4 e5 Будапештский гамбит * A51 1. d4 Kf6 2. c4 e5 ' 1. 1. d4 Kf6 2. c4 e5 3. dxe5 Ke4 Гамбит Фаяровича A53-A55 1. d4 Kf6 2. c4 d6 Индийская защита
- A56 1. d4 Kf6 2. c4 c5 3. d5, без продолжения 3. … e6 (Защита Бенони)
- A57-A59 1. d4 Kf6 2. c4 c5 3. d5 b5 4. cxb5 a6 Волжский гамбит
- A60-A79 1. d4 Kf6 2. c4 c5 3. d5 e6 Защита Бенони
- A80-A99 1. d4 f5 Голландская защита
A80 1. d4 f5 * 1. d4 f5 2. Кc3 Кf6 3. g4 Шведский гамбит * 1. d4 f5 2. g4 Гамбит Крейчика A81 1. d4 f5 2. g3 A82 1. d4 f5 2. e4 Гамбит Стаунтона
B
- B00 1. e4 без продолжения 1. …e5 /1. …c5 /1. …e6/1. …d6/1. …c6/1. …Kf6/1. …d5
- B00 1. e4 Кс6 Дебют Нимцовича
- B01 1. e4 d5 Скандинавская защита
- B02-B05 1. e4 Kf6 Защита Алехина
- B06 1. e4 g6 Защита Робача
- B07-B09 1. e4 d6 Защита Пирца — Уфимцева
- B10-B19 1. e4 c6 Защита Каро — Канн
B11 1. e4 c6 2. Kc3 d5 3. Kf3 Защита Каро — Канн, Вариант двух коней B12 1. e4 c6 2. d4, без продолжения 2. … d5 B13 1. e4 c6 2. d4 d5 3. exd5 Защита Каро — Канн, Разменный вариант B14 1. e4 c6 2. d4 d5 3. exd5 cxd5 4. c4 Защита Каро — Канн, Атака Панова B15 1. e4 c6 2. d4 d5 3. Kc3 B16 1. e4 c6 2. d4 d5 3. Kc3 dxe4 4. Кxe4 Kf6 5. Кxf6 gxf6 Защита Каро — Канн, Вариант Бронштейна B17 1. e4 c6 2. d4 d5 3. Kc3 dxe4 4. Кxe4 Kd7 Защита Каро — Канн, Вариант Стейница B18-B19 1. e4 c6 2. d4 d5 3. Kc3 dxe4 4. Кxe4 Сf5 Защита Каро — Канн, Классический вариант
- B20-B99 1. e4 c5 Сицилианская защита
B21 1. e4 c5 2. f4 Сицилианская защита, Атака Grand Prix B22 1. e4 c5 2. c3 Сицилианская защита, Вариант Алапина B23-B26 1. e4 c5 2. Kc3 Сицилианская защита, Закрытый вариант B27-B28 1. e4 c5 2. Kf3, без продолжения 2. … d6, 2. … e6, 2. … Kc6, 2. … Kf6 B29 1. e4 c5 2. Kf3 Kf6 Сицилианская защита, Вариант Нимцовича B30-B39 1. e4 c5 2. Kf3 Kc6 B40-B49 1. e4 c5 2. Kf3 e6 B50-B99 1. e4 c5 2. Kf3 d6 * B51 1. e4 c5 2. Kf3 d6 * B52 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. Сb5+ Сицилианская защита, Московский вариант * B53 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Фxd4 * B54-B55 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Кxd4 Kf6 5. f3 * B56-B59 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Кxd4 Kf6 5. Kc3 * B60-B69 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Кxd4 Kf6 5. Kc3 Kc6 Сицилианская защита, Классический вариант * B70-B79 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Кxd4 Kf6 5. Kc3 g6 Сицилианская защита, Вариант дракона * B80-B89 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Кxd4 Kf6 5. Kc3 e6 Сицилианская защита, Схевенингенский вариант * B90-B99 1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cxd4 4. Кxd4 Kf6 5. Kc3 a6 Сицилианская защита, Вариант Найдорфа
C
- C00-C19 1. e4 e6 Французская защита
C00 1. e4 e6 C01 1. e4 e6 2. d4 d5 3. exd5 Французская защита, Разменный вариант C02 1. e4 e6 2. d4 d5 3. e5 Французская защита, закрытый вариант C03-C09 1. e4 e6 2. d4 d5 3. Kd2 Французская защита, Вариант Тарраша C10-C19 1. e4 e6 2. d4 d5 3. Kc3 Французская защита, Вариант Нимцовича
- C20 1. e4 e5 — редкие варианты
- C21-C22 1. e4 e5 2. d4 Центральный дебют
- C23-C24 1. e4 e5 2. Сc4 Дебют слона
- C25-C29 1. e4 e5 2. Kc3 Венская партия
- C30-C39 1. e4 e5 2. f4 Королевский гамбит
- C40 1. e4 e5 2. Kf3 — редкие варианты
- C41 1. e4 e5 2. Kf3 d6 Защита Филидора
- C42-C43 1. e4 e5 2. Kf3 Kf6 Русская партия
- C44 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 Редкие варианты
- C45 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. d4 Шотландская партия
- C46 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Kc3 Дебют трёх коней
- C47-C49 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Kc3 Kf6 Дебют четырёх коней
С47 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Kc3 Kf6 4.d4 ed4 5. d5 Белградский гамбит С48 1. e4 e5 2. Кf3 Кc6 3. Кc3 Кf6 4. Сb5 Кd4 Гамбит Рубинштейна
- C50 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сc4 Сc5 4. d3 Итальянская партия (Giuoco Pianissimo — «тишайшая игра»)
- C51-C52 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сc4 Сc5 4. b4 Гамбит Эванса
- C53-C54 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сc4 Сc5 4. c3 Итальянская партия
- C55-C59 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сc4 Kf6 Защита двух коней
C57 1.e4 e5 Kf3 Kc6 3. Сc4 Кf6 4.Кg5 Сc5 — Итальянская партия, Защита двух коней, Вариант Уилкс-Барре (Вилкес-Барре)
- C60-C99 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 Испанская партия
C61 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 Kd4 Испанская партия, Вариант Бёрда C62 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 d6 Испанская партия, Защита Стейница C63 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 f5 Испанская партия, Гамбит Яниша C64 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 Сc5 Испанская партия, Вариант Корделла C65-C67 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 Kf6 4. 0-0 Испанская партия, Берлинский вариант C68-C69 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сxc6 dxc6 Испанская партия, Разменный вариант C70 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Испанская партия, редкие варианты C71-C76 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 d6 Испанская партия, улучшенная защита Стейница C77 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 Испанская партия, редкие варианты C78 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Испанская партия, редкие варианты C79 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 d6 Испанская партия, Русский вариант C80-C83 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Кxe4 Испанская партия, Открытый вариант C84 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 Испанская партия, Закрытый вариант C85 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 6. Сxc6 Испанская партия, Разменный вариант, разные C86 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 6. Фе2 Испанская партия, Атака Воралла C87 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 6. Лe1 d6 Испанская партия, Вариант Авербаха C88 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 6. Лe1 b5 7. Сb3 Испанская партия, Закрытый вариант, редкие варианты C89 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 6. Лe1 b5 7. Сb3 0-0 8. c3 d5 Испанская партия, контратака Маршалла C90-С99 1. e4 e5 2. Kf3 Kc6 3. Сb5 a6 4. Сa4 Kf6 5. 0-0 Сe7 6. Лe1 b5 7. Сb3 0-0 8. c3 d6 Испанская партия, Закрытый вариант
D
- D00-D05 1. d4 d5 Дебют ферзевых пешек
D00 1. d4 d5 D01 1. d4 d5 2. Kc3 Kf6 3. Сg5 Система Вересова D02 1. d4 d5 2. Kf3 D03 1. d4 d5 2. Kf3 Kf6 3. Сg5 Атака Торре D04 1. d4 d5 2. Kf3 Kf6 3. e3 D05 1. d4 d5 2. Kf3 Kf6 3. e3 e6
- D06-D09 1. d4 d5 2. c4 Ферзевый гамбит
D06 1. d4 d5 2. c4 D07 1. d4 d5 2. c4 Kc6 Защита Чигорина D08-D09 1. d4 d5 2. c4 e5 Контргамбит Альбина
- D10-D19 1. d4 d5 2. c4 c6 Славянская защита
D10 1. d4 d5 2. c4 c6 D11 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 D12 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. e3 Сf5 D13 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. cxd5 cxd5 D14 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. cxd5 cxd5 5. Kc3 Kc6 6. Сf4 Сf5 D15 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. Kc3 D16 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. Kc3 dxc4 5. a4 D17 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. Kc3 dxc4 5. a4 Сf5 D18 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. Kc3 dxc4 5. a4 Сf5 6. e3 D19 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Kf3 Kf6 4. Kc3 dxc4 5. a4 Сf5 6. e3 e6 7. С:c4 Сb4
- D20-D29 1. d4 d5 2. c4 dxc4 Принятый ферзевый гамбит
D20 1. d4 d5 2. c4 dxc4 D21 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 D22 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 a6 D23 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 D24 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 4. Kc3 D25 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 4. e3 D26 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 4. e3 e6 D27 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 4. e3 e6 5. Сxc4 c5 6. 0-0 a6 D28 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 4. e3 e6 5. Сxc4 c5 6. 0-0 a6 7. Фе2 D29 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Kf3 Kf6 4. e3 e6 5. Сxc4 c5 6. 0-0 a6 7. Фе2 b5
- D30-D69 1. d4 d5 2. c4 e6 Отказанный ферзевый гамбит
D30 1. d4 d5 2. c4 e6 D31 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 D32 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 c5 Защита Тарраша D33 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 c5 4. cxd5 exd5 5. Kf3 Kc6 6. g3 D34 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 c5 4. cxd5 exd5 5. Kf3 Kc6 6. g3 Kf6 7. Сg2 Сe7 D35 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. cxd5 Ферзевый гамбит, Разменный вариант D36 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. cxd5 exd5 5. Сg5 c6 6. Фс2 D37 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 D38 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 Сb4 Защита Рагозина D39 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 Сb4 5. Сg5 dxc4 D40 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c5 Улучшенная защита Тарраша D41 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c5 5. cxd5 D42 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c5 5. cxd5 Кxd5 6. e3 Kc6 7. Сd3 D43 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 Славянская защита, Полуславянская защита[3] D44 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 5. Сg5 dxc4 D45 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 5. e3 D46 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 5. e3 Kbd7 6. Сd3 D47 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 5. e3 Kbd7 6. Сd3 dxc4 7. Сxc4 b5 Меранский вариант D48 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 5. e3 Kbd7 6. Сd3 dxc4 7. Сxc4 b5 8. Сd3 a6 D49 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Kf3 c6 5. e3 Kbd7 6. Сd3 dxc4 7. Сxc4 b5 8. Сd3 a6 9. e4 c5 10. e5 cxd4 11. Кxb5 D50 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 * 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 c5 5. cxd5 cxd4 Голландский гамбит D51 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Kbd7 D52 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Kbd7 5. e3 c6 6. Kf3 Фа5 Кембридж-спрингский вариант D53 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 D54 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Лc1 D55 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Kf3 D56 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Kf3 h6 7. Сh4 Кe4 Защита Ласкера D57 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Kf3 h6 7. Сh4 Кe4 8. Сxe7 Фxe7 9. cxd5 Кxc3 10. bxc3 D58 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Kf3 h6 7. Сh4 b6 Защита Тартаковера D59 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Kf3 h6 7. Сh4 b6 8. cxd5 Кxd5 D60-D69 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Kc3 Kf6 4. Сg5 Сe7 5. e3 0-0 6. Kf3 Kbd7 Ортодоксальная защита
- D70-D79 1. d4 Kf6 2. c4 g6 3. g3 d5 Защита Грюнфельда, Защита Нео-Грюнфельд[4]
- D80-D99 1. d4 Kf6 2. c4 g6 3. Kc3 d5 Защита Грюнфельда
E
- E00-E09 1. d4 Kf6 2. c4 e6
E01 1. d4 Kf6 2. c4 e6 3. g3 d5 Каталонское начало E02 1. d4 Kf6 2. c4 e6 3. g3 d5 4.Cg2 dxc4 E03 1. d4 Kf6 2. c4 e6 3. g3 d5 4.Cg2 dxc4 5.Фa4+ Кbd7 6.Фxc4 E04 1. d4 Kf6 2. c4 e6 3. g3 d5 4.Cg2 dxc4 5.Kf3
- E10 1.d4 Kf6 2.c4 e6 3.Kf3 c5 4.d5 b5 Гамбит Блюменфельда
- E11 1.d4 Kf6 2.c4 e6 3.Kf3 Сb4+ Защита Боголюбова
- E12-E19 1. d4 Kf6 2. c4 e6 3. Kf3 b6 Новоиндийская защита
- E20-E59 1. d4 Kf6 2. c4 e6 3. Kc3 Сb4 Защита Нимцовича
- E60-E99 1. d4 Kf6 2. c4 g6 3. Kc3 Сg7 Староиндийская защита